خانه مهر

ازدواج در نگاه هر کس معیارهایی دارد. با این حال، معیارهایی که بزرگان دین معرفی کرده اند، سالم ترین و مطمئن ترین معیارها است.

شرط اول؛ ایمان

در اسلام شرط اول انتخاب همسر ایمان و تقوا معرفی شده است. دین بنیان خانواده را حفظ می کند و همسر باتقوا بیشتر از همسری که تقوای کمتری دارد، می تواند اعتماد و آرامش شما را تامین کند. بنابراین پرهیزگاری شرط اول ازدواج از نگاه ائمه و معصومین است. کسی که پایبند به دین نباشد هیچ ضمانتی وجود ندارد که به رعایت حقوق همسر و زندگی مشترک پایبند باشد. در حدیثی از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که: وقتی کسی که به خواستگاری می آید و اخلاق و دین اش مایه رضایت است به او زن دهید که اگر چنین نکنید، فتنه و فساد زمین را پر خواهد کرد. (نهج الفصاحه ، ح247)

عاشقانه های حضرت علی و فاطمه علیهما السلام ایده آل ترین الگوی زندگی عاشقانه برای همسران مسلمان است.

در زندگی حضرت علی و فاطمه دوست داشتن هیچ گاه با سوء استفاده و توقعات نابجا همراه نبوده است. بعید نیست اگر بگوییم فاطمه سلام الله علیها محبوبترین زن در نزد شوهر درتمام دنیا بوده است. چرا که یک انسان کامل همسر یک انسان کامل بوده، با تمام لطافتهای یک روح سالم. چنین پیوندی قطعا بسیار عاشقانه و زیبا بوده است.

همانطور که حضرت علی علیه السلام هم خود در مورد عشقشان می فرماید:

اما این همه عشق و علاقه هرگز باعث نشد که توقعات حضرت زهرا از امیرالمومنین افزایش پیدا کند. در زندگی حضرت زهرا هیچ گونه خواسته ی مادی از شوهر مطرح نشده است. او به همان چیزی که شوهر به منزل می آورد اکتفاء می کند. بنابراین بحث افزایش توقعات در خانواده ها چیز است که از محور یک زندگی سالم و یک خانواده خوب خارج است.

سال ها از دوران زندگی او می گذشت و هر روز با شروع یك ماجرای بزرگ ، زندگی او با تحولی شگرف روبرو می شد، اما او با نیرو و قدرتی كه داشت ، هرگز در مبارزه با مشكلات ،میدان را خالی نمی كرد و با تلاش و استقامت به مبارزه با آنها می پرداخت.

هنوز متولد نشده بود كه در معرض خطری بزرگ قرار گرفت ، خطری كه به قیمت از دست دادن جان او و مادرش تمام می شد اما به خاطر دلائلی برای او اتفاقی نیفتاد .

هنوز چند روزی از تولد او نگذشته بود كه مجبور شد برای مدتی از مادر خود جدا شود :

(... فَإِذَا خِفْتِ عَلَیْهِ فَأَلْقِیهِ فِی الْیَمِّ وَلَا تَخَافِی وَلَا تَحْزَنِی إِنَّا رَادُّوهُ إِلَیْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِینَ : «... و چون بر او بیمناك شدى او را در نیل بینداز، و مترس و اندوه مدار كه ما او را به تو بازمى‏گردانیم و از [زمره‏] پیمبرانش قرار مى‏دهیم.»(القصص :7)

يكي از مهم‌ترين رويدادهايي كه در حيات اجتماعي هر جامعه‌اي اتفاق مي‌افتد بحث تشكيل خانواده است و مي‌توان بنيان خانواده را از اساسي‌ترين نهادها دانست.به دلايل پايه‌اي بودن نهاد خانواده، شكوفايي و فعاليت نهادهاي اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و حتي سياسي متأثر از اين نهاد است چرا كه اين نهاد با همه اركان تعامل دارد لذا ورود آگاهانه و هوشمندانه براي شكل‌گيري اين نهاد بسيار مهم است.در ديدگاه اسلامي جامعه مترقي و متعالي به اجتماعي اطلاق مي‌شود كه در آن خانواده‌هاي متعادل و مستحكمي وجود داشته باشد.واضح است كه وقتي جامعه‌اي از خانواده‌هاي استوار و متعادل برخوردار باشد، به‌طور طبيعي فرزندان سالم و برومندي در آن خانواده‌ها پرورده مي‌شوند و بدين‌ترتيب ارزش‌هاي واقعي اجتماع به نسل‌هاي آينده نيز منتقل مي‌شود.بر اساس نظر كارشناسان تعليم و تربيت و جامعه شناسان شاكله شخصيتي انسان در دوران كودكي و زماني كه انسان در كنار والدين و ميان خانواده است شكل مي‌گيرد و بنابراين هيچ نهادي در هيچ سني نمي‌تواند چنين تاثير عميقي بر روي انسان داشته باشد.لذا امر ازدواج که باعث تشکيل خانواده مي شود از اهميت ويژه اي برخوردار است.

ازدواج و همسر‌گزيني در قرآن از جايگاه بالايي برخوردار است و در روايات متعددي از بزرگان دين آمده كه ثواب عبادت دختران و پسران پس از ازدواج و تشكيل خانواده 70 برابر مي‌شود كه همين روايات نشان از اهميت بالاي ازدواج در دين اسلام دارد.در موازين ديني كه بخشي از آن در قرآن و بخش ديگر در روايات مطرح شده است، افراد اعم از زن و مرد با ازدواج گام موثري را براي رسيدن به كمال بر مي‌دارند.اين كمال به دليل دستيابي انسان به آرامش خاطر حاصل مي‌شود چرا كه حضور مداوم فردي كه خود را با ارزش‌هاي اسلامي تطبيق داده است، شرايطي را فراهم مي‌كند كه انسان از بسياري از لغزش‌ها و خطاهاي فردي و اجتماعي بپرهيزد و بدين‌ترتيب در خودسازي و كنترل آسيب‌هاي جامعه نقش‌آفريني كند.

در جامعه امروز در برخي از زمينه هاي مهم و حياتي زندگي بيش از آنكه تابع آموزه‌هاي ديني باشيم تابع مسائل حاشيه‌اي و بي‌اهميت شده‌ايم.در زمينه ازدواج و همسرگزيني نيز اين اتفاق رخ داده و جوانان بيشتر از آنكه تابع معيارهاي قرآني و اسلامي باشند به مسائلي از جمله ماديات و مسائل ظاهري توجه دارند.براي اينكه جوانان و خانواده‌ها را به سمت ‌و سوي ازدواج با معيارهاي قرآني و اسلامي هدايت كنيم بايد آنان را با معارف ديني آشنا كرده و آنان را به دستورات شرع مقدس هدايت كنيم زيرا با توجه به تغييراتي كه در سيستم اجتماعي و فرهنگي جامعه ايجاد شده بسياري از معيارهاي سنتي كه در گذشته مورد قبول بوده به فراموشي سپرده شده تا جايي كه جوانان در انتخاب همسر كمتر به معيارهاي اسلامي و ديني توجه دارند. حضور جوانان در محيط‌هاي اجتماعي، مراكز مختلف، دانشگاه‌ها و محل‌كار سبب ايجاد ارتباط‌هاي مختلف شده و اين زمينه‌هاي آشنايي نسل جوان با يكديگر سبب مي‌شود تا شكل ارتباط آنان با هم تغيير كند كه به طور قطع اگر اين تغييرات به صورت سازمان يافته و هدايت شده و همراه با هماهنگي و مشورت خانواده‌ها نباشد سبب ايجاد افراط و تفريط مي‌شود.

هر چند كه خانواده‌ها نقش اساسي در ازدواج جوانان دارند اما در جامعه امروز ما اين مسئله كم‌رنگ شده و جامعه و دوستان و همسالان نقش موثرتري در ازدواج جوانان دارند.خانواده‌ها در صورتي كه ارتباط درست و منطقي با جوانان خود برقرار كنند و اعتماد دختران و پسران را به خود جلب كنند مي‌توانند با ايجاد فضايي آرام در محيط خانه آنان را در انتخاب همسر كمك كرده و تجربيات خود را به همراه آموزه‌هاي ديني به آنان انتقال دهند.جامعه ما جامعه‌اي مذهبي و در بند شيوه‌ها و روش‌هاي ائمه معصومين(ع) است و جوانان ما نيز عموما با اين سبك و سياق قوام يافته‌اند.

‏ ياد خدا موجب آرامش است ولي ازدواج و همسران نيز به عنوان موثرترين، كوتاهترين و سريع‌ترين راه دستيابي به آرامش در زندگي هستند و خداوند در قرآن فرموده است همسراني براي شما از جنس شما آفريديم تا نزد آنان به آرامش برسيد.

قرآن بايد ابزار زندگي و گفتگو براي انسان‌ها باشد.

قرآن مكتب زندگي انسان‌ها است و هنر آن است كه از اين ابزار در زندگي روزمره خود استفاده و آن را در جاي‌جاي زندگي خود پياده كنيم چرا كه راهكارهاي موثري در قرآن براي زندگي روزمره انساني ارائه شده است ولي بايد اين راهكارها در زندگي كاربردي شود.خداوند انسان‌ها را به داشتن رابطه و تعامل اجتماعي تذكر مي‌دهد.

خداوند، آفرينش را ابزار كمال قرار داده است و زيبايي مومنان نيز در تعامل و ارتباط با يكديگر است كه اين زيبايي‌ها با رعايت مكارم اخلاقي ظهور و بروز مي‌يابد و براي دستيابي به اين آرامش بايد از سبك زندگي اسلامي بهره‌مند شد و راه‌هاي آن را به مومنان نشان داد.قرآن كريم از زن و شوهر به جنس‌هاي موافق تعبير كرده است كه در كنار يكديگر به آرامش مي‌رسند به شرط آنكه بر اساس سبك زندگي اسلامي يكديگر را تكريم و احترام كنند واين احترام بايد احترامي متقابل باشد تا پايدار بماند.

بد اخلاقي‌ها نتيجه تحقيرها است و براي رهايي از چنين مشكلاتي در زندگي بايد همسران يكديگر را تكريم و احترام كنند و اين احترام بايد متقابل باشد تا موثر باشد،در غير اين صورت نبايد انتظار داشت احترام و تكريم يك طرفه پايدار بماند.

تناسل طبقه اول انسان، یعنى آدم و همسرش از راه ازدواج بوده است که نتیجه‏اش متولد شدن پسران و دخترانى و به عبارت دیگر خواهران و برادرانى گردیده است و در این باره بحثى نیست، بحث در این است که طبقه دوم بشر یعنى همین خواهران و برادران چگونه و با چه کسى ازدواج کرده‏اند؟آیا ...........

خانواده‌هاي ايراني با توجه به پايبندي به سنت‌ها در زمينه ازدواج، همسر گزيني از طريق مراكز همسر يابي را هيچ‌گاه تاييد نمي‌كنند. اين مراكز با توجه به نوع فعاليتي كه دارند مناسب مراجعه افراد مجرد نيست ولي افرادي كه در سنين ميانسالي قرار دارند و يا مطلقه هستند نيز مي‌توانند از اين مراكز استفاده كنند.
اكثر مراكز همسر يابي تجربه موفقي نداشته‌اند و تعدادي از آنها نيز در چند سال اخير پلمب شده‌اند. با وجود فعاليت ناموفق 30 ساله اين مراكز در كشور سابقه خوبي نيز در انتظار مراكز دولتي همسر گزيني نيست و مطمئنا جامعه نيز از اين مراكز - چه خصوصي باشند و چه دولتي- استقبال نخواهد كرد و ايجاد اين مراكز دور باطل است.
اين مراكز طلاق، فساد و خودكشي را در جامعه زياد مي‌كنند و زنان و مرداني كه از اين طريق با هم آشنا شده‌ و ازدواج مي‌كنند، خانواده موفقي نخواهند داشت و در ازدواج به مشكل بر مي‌خورند. مراكز همسريابي بر خلاف تبليغات وسيعي كه دارند نتوانسته‌اند حتي 10 نفر را براي ازدواج موفق جذب كنند و 90 درصد ازدواج‌هايي كه در اين مراكز انجام مي‌شود منجر به طلاق شده است چرا كه اينگونه ازدواج‌ها مبناي منطقي ندارند.
دختران و پسرانی که از طریق سایت‌ها و مراکز همسر یابی با یکدیگر آشنا می شوند، هیچ گونه شناختی از گذشته یکدیگر ندارند و عدم آشنایی درست و صحیح دختر و پسر به هنگام ازدواج از یكدیگر سبب بروز مشكلات فراواني در زندگی خانوادگی پس از ازدواج می شود. در اينگونه ازدواج‌ها معمولا ابعاد ناشناخته زندگي افراد پنهان و مخفي مي‌ماند و اينگونه موارد باعث افزايش مشكلات در طول زندگي و در نهايت طلاق مي‌شود.
افرادی که از طريق مراكز همسر يابي با يكديگر ازدواج مي‌كنند، از ازدواج خود هيچ‌گاه احساس رضايت ندارند. همواره در فکر دختر این مسئله است که همسرش از جاهای دیگر وامانده و درمانده بوده و ناچار با او ازدواج كرده است.
پسر نیز چنین عقیده‌ای خواهد داشت.جامعه هم ديد خوبي نسبت به اين افراد ندارد و با نگاه فردي كه به صورت رسمي به خواستگاري رفته،به وي نگاه نمي‌كند.
جامعه ما جامعه‌اي اسلامي است و ازدواج سازماني در آن نقشي ندارد و سازمان‌ها نيز نمي‌توانند نظارت صحيح بر موضوع مهمي چون ازدواج داشته باشند. اگر سازماني بخواهد در اين امور دخالت كند بدترين ضربه را به نظام خانواده می‌زند.
مسئولاني كه با اين طرح موافقت كرده‌اند و مي‌خواهند مراكز همسر گزيني دولتي را در جامعه راه‌اندازي كنند آيا موافق هستند كه فرزندانشان به اين صورت و با مراجعه به مراكز همسر يابي ازدواج كنند؟
*آسيب‌شناس اجتماعي
منبع: تهران امروز

ازدواج جوانان مسئله مهمي است كه بزرگترهاي خانواده و بزرگان جامعه بايد نسبت به انجام آن اهتمام ويژه داشته باشند زيرا در غير اين صورت مشكلات عديده اي جوانان و جامعه را تهديد مي كند. نويسنده اين مطلب نگاهي اجمالي به پديده افزايش سن ازدواج دارد .
جامعه ما در حال حاضر دو ويژگي بارز دارد: يكي اينكه جامعه اي جوان است و دوم آنكه در حال گذار از زندگي سنتي به زندگي مدرن است. اين دو ويژگي اقتضائات و عوارضي دارد، كه يكي از آنها مسئله اي به نام بالا رفتن سن ازدواج و نيز افزايش ميل به تنها زيستي و زندگي انفرادي جوانان است.
مسئله بالا رفتن سن ازدواج و تمايل به زندگي مجردي، كه دو روي يك سكه اند، هر چند دامن گير پسران و دختران است اما از آنجا كه پسر به لحاظ فيزيولوژيك و نيز فرهنگي هر چقدر سنش بالا برود مشكلي براي ازدواج ندارد (البته اين از ناگواري هاي فرهنگ ماست و حقيقتا بايد جو جامعه طوري باشد كه پسرها نيز مجبور شوند در سنين پايين تر و مناسب تر ازدواج نمايند) بنابراين، اين مسئله و مشكل بيشتر دامن گير دختران است و در واقع معضلي است كه در فرهنگ ما از آن با عنوان ترشيدگي دختران ياد مي شود. (البته اين تعبير هرگز مناسب نيست ولي در جامعه رايج است) البته به نظر مي رسد اين پديده بيشتر بستگي به ويژگي هاي فيزيولوژيك زن داشته باشد تا به شرايط محيطي و فرهنگي و حتي وجه فرهنگي آن را نيز مي توان به نوعي ريشه دار در مسئله فيزيولوژيكي آن قلمداد كرد. چرا كه بهترين سن باروري براي دختران زير سن 30 سالگي است و حداكثر سن مناسبي كه اطبا براي باروري توصيه مي كنند، 35سالگي است و بارداري بالاتر از سن سي و پنج سالگي را براي مادر و كودك داراي عوارض منفي مي دانند.

خانواده هسته نخست تمام سازمان‌ها و نهادهاي اجتماعي بوده و همه نقش هاي مربوط به ايجاد تمدن، انتقال مواريث و رشد و شکوفايي انسانيت از طريق اين نهاد دنبال مي‌شود،سنت‌ها، عقايد و آداب، ويژگي‌هاي فردي و اجتماعي توسط نهاد خانواده به نسل‌هاي بعدي منتقل مي‌شود.تشکيل خانواده و ازدواج گرچه يک پديده فطري است، اما با دخالت مذهب، فرهنگ، عرف و آداب اجتماعي، اصل طبيعي خود را نشان مي دهد و به همين علت است که هر انساني با هر فرهنگ، بينش و فلسفه‌اي به ازدواج گرايش دارد و جز در موارد استثنايي از انجام آن خودداري نمي کند.اسلام، در ابعاد مختلف زندگي خانوادگي، دستورها و آموزه‌هاي مفيدي ارائه کرده است.اين آموزه‌ها باعث شده تا اسلام در ميان اديان الهي، ديني محسوب شود که بيشترين توجه را به زندگي خانوادگي معطوف کرده و اين امر را مقدس شمرده است.اسلام خانواده را از مهمترين و اساسي‌ترين واحدهاي اجتماعي دانسته که بناي آن بر الفت و همدلي استوار گشته و روابط آن بر مؤدت و رحمت پايه گذاري شده است. بر اين اساس پايه گذاري نهاد خانواده محبوب ترين بناها در پيشگاه خداوند به شمار مي‌آيد.اسلام خانواده را گروهي متشکل از افراد معرفي مي‌کند که هسته اوليه آن را ازدواج مشروع زن و مرد تشکيل مي دهد.اين دين الهي به عنوان برترين دين براي سعادت و سلامت دنيوي و اخروي انسان‌ها، برنامه‌هايي را قرار داده که تشکيل خانواده از مهمترين آنها ست و در اين برنامه‌ها، نيازهاي طبيعي انسان و شرايط اجتماعي او در همه ابعاد در نظرگرفته شده به طوري‌که افراد تشکيل دهنده خانواده نسبت به هم مسئوليت‌هاي اجتماعي، حقوقي، تربيتي، رفتاري، اقتصادي و ديني دارند.

سؤال: اجرای عقد نکاح مکاتبه ای از طریق اینترنت چه حکمی دارد؟

امام خمینی(ره)

در نکاح ایجاب و قبول (خواندن صیغه عقد وگفتن بله) لفظی است و مجرد رضایت قلبی و کتابت کفایت نمی کند.

تحریرالوسیله، 1426 ه.ق، ج2، فصل فی عقد النکاح

آیت الله اراکی(ره)

در ایجاب و قبول عقد(خواندن صیغه عقد وگفتن بله) ، کتابت کفایت نمی کند.

المسائل الواضحه، 1414 ه.ق، ص 79، احکام عقد با استفاده از م 2378

آیت الله بهجت(ره)

اگر شرایط عقد را رعایت کنند و صدای یکدیگر را بشنوند و بین جملات آنان فاصله طولانی نیفتد اشکالی ندارد و عقد صحیح است ولی چت کردن کلاً اشکال دارد.

احکام ازدواج دائم و موقت 1385، ص 33

آیت الله تبریزی(ره)

اجرای عقد به صورت کتابت صحیح نمی باشد در صورتی که شخص قادر به تکلم باشد.

صراط النجاة، 1383، ج 8، ص 171، م 461

آیت الله خوئی(ره)

در عقد نکاح کتابت کفایت نمی کند.

تعلیقة عروة الوثقی، 1421 ه.ق، ج 2، ص 632، م 3، (3836)

آیت الله سیستانی (دام ظلّه)

بنابر احتیاط لازم ایجاب و قبول (خواندن صیغه عقد وگفتن بله) به صورت کتابت کفایت نمی کند.

المسائل المنتخبة، 1425 ه.ق، ص 379، م 958

آیت الله شبیری زنجانی (دام ظلّه)

در زناشویی چه دائم چه موقت باید صیغه خوانده شود و تنها راضی بودن زن و مرد یا معاطات و کتابت کافی نیست.

توضیح المسائل، ج 2، ص 188، م 2372

آیت الله صافی گلپایگانی (دام ظلّه)

در عقد نکاح کتابت کفایت نمی کند.

هدایة العباد، 1420 ه.ق، ج 2، ص 400، (فی عقد النکاح و احکامه)

آیت الله فاضل لنکرانی (ره)

مشکل است. عقد نکاح باید با تلفظ باشد.

استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعظ الزهراء(قم)

آیت الله گلپایگانی(ره)

در نکاح چه دائم و چه منقطع(موقت) احتیاج به عقدی است که شامل ایجاب و قبول(خواندن صیغه عقد و گفتن بله) لفظی باشد و کتابت کفایت نمی کند.

هدایة العباد، 1417 ه.ق، ج 2، ص 309-310، م 1075

آیت الله مکارم شیرازی (دام ظلّه)

کافی نیست.

استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعظ الزهراء(قم)

آیت الله نوری همدانی (دام ظلّه)

در عقد نکاح کتابت کفایت نمی کند.

تعلیقة عروة الوثقی، ص 458، م 1

آیت الله وحید خراسانی (دام ظلّه)

بنابر احتیاط واجب کتابت کفایت نمی کند.

توضیح المسائل، ج 2، ص 655، م 2434 (شرایط عقد)

اگر كسي از تشخيص اصول ارزشي عاجز باشد، ممكن است ـ معاذاللَّه ـ حجاب را يك بند بداند، و حال اينكه قرآن كريم وقتي مسئله لزوم حجاب را بازگو مي‏كند، علت و فلسفه ضرورت حجاب را چنين بيان مي‏فرمايد: ذلك أدني أن يعرفن فلا يؤذين.به گزارش پايگاه اطلاع‌رساني بنياد بين‌المللي علوم وحياني اسراء، آيت‌الله جوادي آملي به شبهات موجود پيرامون حجاب پاسخ داد و با تبيين فلسفه حجاب از ديدگاه قرآن كريم، حرمت و حيثيت زن را حق و امانتي الهي توصيف كرد. يشان در كتاب «زن در آينه جلال و جمال - صفحه 436» چنين مي‌نويسند:شبهه‏اي كه در ذهنيت بعضي افراد هست، اين است كه خيال مي‏كنند حجاب براي زن محدوديت و حصاري است كه خانواده و وابستگي به شوهر براي او ايجاد نموده است، و بنابراين، حجاب نشانه ضعف و محدوديت زن است. راه حلّ اين شبهه و تبيين حجاب در بينش قرآن كريم اين است كه زن بايد كاملاً درك كند كه حجاب او تنها مربوط به خود او نيست تا بگويد من از حق خودم صرف‏نظر كردم، حجاب زن مربوط به مرد نيست تا مرد بگويد من راضيم، حجاب زن مربوط به خانواده نيست تا اعضاي خانواده رضايت بدهند، حجاب زن، حقي الهي است، لذا مي‏بينيد در جهان غرب و كشورهايي كه به قانون غربي مبتلا هستند اگر زن همسرداري آلوده شد و همسرش رضايت داد، قوانين آنها پرونده را مختومه اعلام مي‏كنند، اما در اسلام اين چنين نيست، حرمت زن نه اختصاص به خود زن دارد نه شوهر و نه ويژه برادر و فرزندانش مي‏باشد، همه اينها اگر رضايت بدهند قرآن راضي نخواهد بود، چون حرمت زن و حيثيت زن به عنوان حق اللَّه مطرح است و خداي سبحان زن را با سرمايه عاطفه آفريد كه معلّم رقّت باشد و پيام عاطفه بياورد، اگر جامعه‏اي اين درس رقّت و عاطفه را ترك نمودند و به دنبال غريزه و شهوت رفتند به همان فسادي مبتلا مي‏شوند كه در غرب ظهور كرده است. لذا كسي حق ندارد بگويد من به نداشتن حجاب رضايت دادم، از اين كه قرآن كريم مي‏گويد هر گروهي، اگر راضي هم باشند، شما حد الهي را در برابر آلودگي اجرا كنيد، معلوم مي‏شود عصمت زن، حق اللَّه است و به هيچ كسي ارتباط ندارد. قهراً همه اعضاي خانواده و اعضاي جامعه و خصوصاً خود زن امين امانت الهي هستند.

ديروز اول ذي الحجه سالروز ازدواج حضرت علي (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) و روز ازدواج بود . ازدواجي که نمونه اي تام و تمام از سبک يک ازدواج اسلامي است که سعادت هر انساني را تضمين مي کند . در اين مقطع زماني و در حالي که رسم پسنديده ازدواج اسلامي زير خروار‌ها سنت و عرف غير عقلايي گم شده است و اين امر مقدس در پيش روي نسل جوان به يک غول تمام‌‌عيار تبديل گشته است شايد نگاهي به نوع ازدواج و مراسم حضرت علي (ع) و فاطمه زهرا‌‌(س) که الگوي حقيقي بشريت هستند زنگارها را از چشم‌هاي ما بزدايد و نگرشي تازه را به مقوله ازدواج نسل جوان در پي آورد.

در تاريخ در خصوص نحوه خواستگاري حضرت علي‌(ع) از حضرت فاطمه زهرا (س) جزئيات متعددي نوشته شده است. پيامبر به تمامي کساني که با معيارهاي غلط و رسوم جاهليت به خواستگاري فاطمه مي آمدند، جواب رد داد. تا اينکه نوبت به شخصيتي ممتاز که سالهاي عمرش را در خدمت رسول خدا گذرانده و خود تربيت شده دامن پر فضيلت نبوت بود يعني حضرت علي (ع) رسيد.ايشان از مال و ثروت دنيا بهره اي نداشت . اما سراسر وجودش مملو از ايمان به خدا و رفتارش مزين به ارزشهاي الهي بود. حضرت علي (ع) هنگامي که به قصد خواستگاري فاطمه نزد پيامبر رفت، در حالي‌که سراسر وجودش را حجب و متانتي خاص فرا گرفته بود چنين گفت:" اي رسول خدا ، تو مرا در کودکي از پدرم ابوطالب و مادرم فاطمه بنت اسد گرفتي و در سايه تربيت خود پروردي و در اين پرورش از پدر و مادر بر من مهربانتر بودي و مرا از سرگرداني رهانيدي / تو در دنيا و آخرت تنها اندوخته من هستي ، اکنون که خداوند مرا به واسطه تو نيرومند ساخته است مي‌خواهم براي خود ساماني ترتيب دهم و همسري برگزينم. من براي خواستگاري فاطمه آمده ام."ام سلمه مي‌گويد:" هنگامي که حضرت علي(ع) پيشنهاد خود را مطرح ساخت، چهره رسول خدا از شادماني روشن گشت، سپس بر چهره علي تبسمي زد و فرمود:
"‌صبر کن تا از دخترم اجازه بگيرم"

راجع به اینکه آیا موافقت پدر شرط است یا نه میان فقها اختلاف است و شاید اکثریت فقها خصوصاً فقهای متأخر موافقت پدر را شرط نمی دانند ولی عده ای هم آن را شرط می دانند. قانون مدنی ما از دسته ی دوم که فتوای آنها مطابق احتیاط است- پیروی کرده است.

ازدواج در شرع اسلام بر دو قسم است:

1- ازدواج دایم:

و آن ازدواجی است که به محض اجرای عقد رشته همسری برای همیشه برقرار گردید فقط به وسیله طلاق گسیخته می شود و در این ازدواج علاوه بر مهر؛ مرد باید مخارج زندگی زن را مناسب حال و شخصیت او بدهد و لااقل هر چهار شب، یک شب با او همبستر شود زن نمی تواند تقاضای شوهرش را در این باره رد نماید.

2- ازدواج موقت

این ازدواج رابطه ی همسری را برای مدتی محدود و معین به وجود می آورد و همین که مدت سپری شد یا مرد مدت را بخشید؛ بدون طلاق رشته ی همسری گسیخته می گردد.

امام زمان علیه السلام

«واما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الی رواة حدیثنا فانهم حجتی علیکم و انا حجت الله  علیهم »

در حوادثی که پیش می آید، به کسانی مراجعه کنید که حدیث ما را نقل می کنند، بدرستیکه آنها حجت من برشما و من حجت خداوند بر آنها هستم.

سوال: برخی خانواده ها برای ازدواج دخترانشان مخارج زیادی را بر داماد تحمیل می کنند مانند برپایی مجلس در تالارها با هزینه ها ی سنگین، دعوت از صداها نفر میهمان و امثال آن که حقیقتا در ابتدای زندگی به بهانه آبرو داشتن و... مخارج کمرشکن را بر دوش  داماد قرار می دهند و او را مجبور به زیر بار قرض رفتن و بسیاری از مشکلات دیگر می کنند تا جایی که او قلبا راضی به این مخارج نیست و اما مجبور می شوند. آیا این بهانه ها که به نوعی سد راه ازدواج جوانها می گردد شرعا چگونه است ودر صورت عدم رضایت داماد به انجام این مخارج استفاده از آن چه صورت دارد؟

حضرت آیة الله خامنه ای:

خانواده ها باید درآسان نمودن امر ازدواج جوانان تالاش کنند ودر هر صورت تصرف در خوراکی که داماد در اختیار میهمانان قرار می دهد بی اشکال است.

حضرت آیة الله فاضل لنکرانی:

ترویج این امور فی نفسه وجهی ندارد و گاهی خلاف شرع است.

حضرت آیة الله صافی گلپایگانی:

واضح است که تکلیف درامر ازدواج و غیره مرضی شرع مقدس نیست ولی بعد از برگزاری استفاده از مخارج برای مدعوین اشکال ندارد.

حضرت آیة الله بهجت:

می تواند انجام ندهد و با وساطت افراد عاقل طرفین نوعا مشکل کم می شود.

حضرت آیة الله مکارم شیرازی:

جایز نیست.

حضرت آیة الله تبریزی:

این امر احتیاج به تصمیم عمومی دارد و مردم باید بدانند که اگر عمل مزبور سبب ش

ود که عده ای از افراد ضعیف از ازدواج محروم شوند عملشان اشکال دارد و آنچه را که داماد برای عروسی خریده در صورتی که شخص بداند که داماد راضی به تصرف در آن نیست، تصرف در آن به خوردن باشد یا غیر آن جایز نیست.

حضرت آیة الله سیستانی:

 

داماد ملزم نیست بپذیرد و خانواده عروس شرعا حق ندارد چنین اموری را پس از عقد تحمیل کنند.

مشاور دانا: سلام خانم شهیدی. خوبی؟

دانشجو: سلام خانم دکتر ممنون. شما چطوری؟

- الحمدالله خوبم. چرا کمتر به ما سر می‌زنید؟ دیگه سوال های شما تمام شده؟

- خیر خانم سؤالات ما که تمامی ندارد؛ ایّام امتحانات است و البته یک مساله دیگر هم مانع شد.

- چه مسأله‌ای عزیزم؟ این خودش یک سؤال است؟!

- بله خانم، راستش عمداً نزدیک شما آمدم که همین سؤال را بپرسم اما رویم نشد!

- چرا خجالت! آن هم شما! ما که این قدر با هم صمیمی هستیم! می‌دانید که مردم برای پرسیدن چه مسأله‌هایی که ماها اسمش را هم رویمان نمی‌شود بیاوریم می‌رفتند و از اهل بیت(علیهم السلام) می‌پرسیدند! مثلاً اینکه چطور با همسرمان ارتباط زناشویی داشته باشیم را از امام رضا(علیه السلام) پرسیده‌اند و ایشان هم خیلی با حجب و حیا و در عین حال کاربردی جواب فرموده‌اند و علمای اهل حدیث نقل کرده‌اند.

 یکی از منابعی که می تواند جوانان عزیز را در انتخاب ویژگی های درست همسر یاری رساند دین و رهنمودهای مبلغان آن یعنی پیامبر گرانقدر اسلام (صلی ااه علیه و آله و سلم) و اهل بیت (سلام الله علیها) می باشد. به همین دلیل در ذیل به مهمترین و اصلی ترین معیارهایی که توسط آنها بیان شده اشاره می شود تا روشنایی باشد در این راه تاریکِ پرفراز و نشیب.

1. ایمان و تقوا

 ایمان و تقوا ملاک اصلی انتخاب همسر است. چرا که نقش دین در زندگی بشر بر کسی پوشیده نیست و یکی از ارکان حفظ نظام خانواده، اعتقادات انسان است. کسی که پایبند به دین نباشد هیچ ضمانتی وجود  ندارد که به رعایت حقوق همسر و زندگی مشترک پایبند باشد. پس افراد باید در هنگام ازدواج کسی را انتخاب کنند که هم دیندار باشد و هم در این زمینه با او هم عقیده باشد.

در قرآن کریم آمده است: با زن های مشرک ازدواج نکنید مگر آنکه ایمان بیاورند و همانا کنیز با ایمان از زن آزاد مشرک بهتر است، هرچند (زیبایی او) شما را به شگفت آورد و به مشرکان زن ندهید مگر اینکه ایمان بیاورند. همانا غلام با ایمان بهتر از مرد مشرک است، هرچند شما را به شگفت آورد. (بقره/221)

ازدواج سنت رسول اكرم صلي‌الله عليه وآله وسلم وعامل تقويت وحفظ دين وافزايش روزي وارزش بزرگ وبالاترين فايده درزندگي هرمسلمان است. پيامبرخداحضرت محمدصلي‌الله عليه وآله وسلم وفاطمه زهرا ء سلام‌الله عليها و امامان عليهم السلام همگي ازدواج كرده وتشكيل خانواده داده‌اند. ازدواج زيربناي شكل گيري خانواده است، فاطمه زهرا عليها السلام بانوي نمونه اسلام واسوه حسنه جامع، جهاني وجاويدان الهي درآغاز جواني ازدواج نمود. عبدالصمدبن بشير گفته است: زني نزدامام صادق عليه السلام آمد وعرض كرد: متبتّله هستم ! امام پرسيدند: ماالتبتل عندك؟ تبتّل درنزدتو چيست؟ گفت: لااتزوّج. ازدواج نمي‌كنم. امام فرمودند چرا؟ عرض كرد. التمس بذلك الفضل 0 باترك ازدواج درصدد فضيلت‌ام. امام فرمودند: انصرفي فلو كان ذلك فضلاً لكانت فاطمه احق به منك انه ليس احديسبقها الي الفضل (وسائل الشيعه، ج 14، ص 118 * بحار الانوار، ج 103، ص 216) ازاين وضع دست بردار وبازگرد اگر تبتّل وبي شوهري وترك ازدواج فضيلت بود فاطمه عليها السلام به آن سزاورتر ازتوبودزيرا هيچكس نيست درفضيلت بر فاطمه پيشي بگيرد! شخصيت معصومين عليهم السلام الگوها ونمونه‌هاي برتر وعالي اسلامي و پيشگامان در فضيلت‌هاي بي‌نظير در خانواده شكوفا شده است. آنان همه تشكيل خانواده داده و پيروان خويش درجهان راتشويق به ازدواج و تشكيل خانواده نموده وبه صاحبان خانواده نير سفارش كرده‌اند برادران و خواهران ديني خويش را در تشكيل خانوداه كمك و اري نمايند.

قرآن کریم می فرماید: «وَانْکِحُوا الاَْیامی مِنْکُم وَالصّالِحینَ مِنْ عِبادِکُم وَاِمائِکُم اِنْ یَکُونُوا فُقراءَ یُغْنِهِمُ اللّه ُ مِنْ فِضْلِهِ وَاللّه ُ واسِعٌ عَلیمٌ»(نور:32)

مرد و زن با توجه به نیازهای روحی، عاطفی، جسمی و جنسی ای که دارند، مکمل یکدیگرند و برای داشتن زندگی گوارا و سعادتمند، جفت شدن و در کنار یکدیگر قرار گرفتنِ این دو، اجتناب ناپذیر است.

تنها شیوه ای که هر یک از زن و مرد می توانند با آن دیگری را به بهترین وجه، تکمیل کنند و به خواسته های روحی و روانی همدیگر پاسخ مناسب بدهند، ازدواج است. از اینرو، در نزد خداوند بهترین و محبوب ترین بنیان و سازه که دربردارنده شرط اساسی سعادت بشر است، همین ازدواج می باشد.

رسول اکرم صلی الله علیه و آله در این باره می فرماید: «ما بُنِیَ فِی الاِْسْلامِ بِناءٌ اَحَبَّ اِلَی اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ، وَاَعَزَّ مِنَ التَّزْویجِ؛ در اسلام هیچ بنایی ساخته نشده که نزد خدای عزوجل محبوب تر و ارجمندتر از ازدواج باشد.»

در اخبار آمده كه نسبت بحضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها مظهر جمال رب متعال كه در حسب و نسب و فضائل و كمالات شخصى شهره ملك و ملكوت بود و بحد بلوغ رسيده بود براى خواستگارى آن نابغه روزگار اشخا(ص )بزرگى از حضرات مهاجر و انصار محضر انور پيامبر بزرگوار شرفياب شده خواستار ازدواج با دختر والاگهر پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم شدند ولى از آنجا كه حضرت ختمى مرتبت جز با اراده و مشيت ذات احديت مبادرت به هيچ كارى نمى كند. تقاضاى خواستگاران را نپذيرفت و دست رد بر سينه آنان زده و فرمود من در انجام اين كار منتطر امر و فرمان پروردگارم هستم تا فرمان خدا چه باشد و چه دستورى بدهد من بفرمانش عمل خواهم كرد و دخترم فاطمه را باو تزويج خواهم نمود.
دارد كه حضرت نبى خاتم منتظر امر الهى بود كه جبرئيل حامل وحى بر آنحضرت نازل گرديد و پس از ابلاغ سلام خدا به آن حضرت گفت ذات احديت مى فرمايد لو لم اخلق عليا لها لما كان لفاطمه ابنتك كفو على وجه الارض آدم فمن دونه :
يعنى اگر من على مرتضى را نيافريده بودم براى دخترت فاطمه بر روى زمين از آدم و بعد از او تا قيامت كفو و همتائى نبود: از بحار الانوار محدث عاليقدر مجلسى : و لنعم ما قيل :

جبرئيل عرض كرد خدمت حضرت ختمى مرتبت كه خداوند متعال امر فرموده كه دخترت فاطمه را به ازدواج حضرت على مرتضى در آورى زيرا احدى در نظام وجود از غيب و شهود لياقت و شايستگى همسرى با او را جز على عليه السلام ندارد بلكه آنكه كفويت در تمام شئون كماليه با فاطمه (س ) دارد منحصرا على (ع) است لذا حسب الامر و فرمان صادر از صقع الوهى پيغمبر اكرم (ص ) فاطمه (ع) دخترش را بعنوان همسرى بعلى (ع ) داد (و اين ازدواج مباركباد(
پس ولايت اين ازدواج با خدا بود و خطبه خوان عقد ازدواج جبرئيل و ندا كننده ميكائيل و دعوت كننده اسرافيل و پخش كننده نقل و شيرينى و حلويات ملكوتى عزرائيل (كه اين چهار نفر حاملين عرش ربوبى ) هستند و شهود اين واقعه مباركه ملائكه عوالم عاليه و سافله بوده است :
و ضمنا دستور از صقع ربوبى صادر گرديد كه شجره طوبى ميوه هاى خود را نثار نمايد درخت طوبى هم به نثار در ابيض و سفيد و ياقوت احمر و سرخ و زبرجد اخضر و سبز و لولو تازه پرداخت و حور العين آنها را جمع نموده و بيكديگر هديه ميدادند اين گفتار درر بار از كتاب بحار الانوار علامه مجلسى متخذ است :

زنى به حضور امام صادق (ع ) آمد و گفت : من زن بى همسر هستم امام فرمود: منظورت چيست ؟
او گفت : ازدواج نمى كنم و از آن دورى مى نمايم .
امام فرمود: چرا؟
او عرض كرد: با اين كار مى خواهى به مقام عالى معنوى برسم .
امام صادق (ع ) فرمود: از اين عقيده دست بردار، هرگز ترك ازدواج موجب وصول به مقامات عالى معنوى نيست ، اگر انسان با ترك ازدواج به چنين مقامى مى رسيد، حضرت فاطمه (س ) سزاوارتر از تو بود كه ترك ازدواج كند، چرا كه هيچ كس در وصول به كمالات معنوى ، از فاطمه (س ) پيشى نگرفته است .

منبع: کتاب داستان دوستان جلد 4

خواننده عزيز اگر بين قوانينى كه در اسلام براى تنظيم امر ازدواج تشريع شده و ساير قوانين و سننى كه در دنيا داير و مطرح است مقايسه كند، و با ديد انصاف در آنها دقت نمايد، خواهد ديد كه قانون اسلام دقيق ترين قانون است ، و نسبت به تمامى شؤ ون احتياط در حفظ انساب و ساير مصالح بشرى و فطرى ، ضمانت بيشترى دارد، و نيز خواهد ديد كه آنچه قانون در امر نكاح و ملحقات آن تشريع كرده ، برگشت همه اش به دو چيز است : حفظ انساب ، يا بستن باب زنا.
پس از ميان همه زنانى كه ازدواج با آنان حرام شده ، يك طايفه به خاطر حفظ انساب به طور مستقيم تحريم شده ، و آن ازدواج (يا هم خوابگى و يا زناى ) زنان شوهردار است ، كه به همين ملاحظه فلسفه حرمت ازدواج يك زن با چند مرد نيز روشن مى شود، چون اگر زنى در يك زمان چند شوهر داشته باشد نطفه آنها در رحم وى مخلوط گشته ، فرزندى كه به دنيا مى آيد معلوم نمى شود فرزند كدام شوهر است ، همچنان كه فلسفه عده طلاق و اينكه زن مطلقه بايد قبل از اختيار همسر جديد سه حيض عده نگه دارد، روشن مى شود، كه به خاطر درهم و برهم نشدن نطفه ها است .
و اما بقيه طوايفى كه ازدواج با آنها حرام شده يعنى همان چهارده صنفى كه در آيات تحريم آمده ملاك در حرمت ازدواجشان تنها سد باب زنا است ، زيرا انسان از اين نظر كه فردى از مجتمع خانواده است بيشتر تماس و سر و كارش با همين چهارده صنف است ، و اگر ازدواج با اينها تحريم نشده بود، كدام پهلوانى بود كه بتواند خود را از زناى با آنها نگه بدارد، با اينكه مى دانيم مصاحبت هميشگى و تماس بى پرده باعث مى شود نفس سركش در وراندازى فلان زن كمال توجه را داشته باشد، و فكرش در اينكه چه مى شد من با او جمع مى شدم تمركز پيدا مى كند، و همين تمركز فكر ميل و عواطف شهوانى را بيدار و شهوت را به هيجان درمى آورد، و انسان را وادار مى كند تا آنچه را كه طبعش از آن لذت مى برد به دست آورد، و نفسش تاب و توان را در برابر آن از دست مى دهد، و معلوم است كه وقتى انسان در اطراف قرقگاه ، گوسفند بچراند، خطر داخل شدن در آن برايش زياد است .
لذا واجب مى نمود كه شارع اسلام تنها به نهى از زناى با اين طوايف اكتفا نكند، چون همان طور كه گفتيم مصاحبت دائمى و تكرار همه روزه هجوم وسوسه هاى نفسانى و حمله ور شدن هم بعد از هم نمى گذارد انسان با يك نهى خود را حفظ كند، بلكه واجب بود اين چهارده طايفه تا ابد تحريم شوند، و افراد جامعه براساس اين تربيت دينى بار بيايند، تا نفرت از چنين ازدواجى در دلها مستقر شود، و تا بطور كلى از اين آرزو كه روزى فلان خواهر يا دختر به سن بلوغ برسد، تا با او ازدواج كنم ماءيوس گردند، و علقه شهوتشان از اين طوائف مرده ، و ريشه كن گردد، و اصلا در دلى پيدا نشود، و همين باعث شد كه مى بينيم بسيارى از مسلمانان شهوتران و بى بند و بار با همه بى بند و بارى كه در كارهاى زشت دارند هرگز به فكرشان نمى افتد كه با محارم خود زنا كنند، مثلا پرده عفت مادر و دختر خود را بدرند، آرى اگر آن منع ابدى نبود هيچ خانه اى از خانه ها از زنا و فواحشى امثال آن خالى نمى ماند.

منبع: کتاب تفسير الميزان جلد 4

حرمت عليكم امهاتكم و بناتكم و اخواتكم و عماتكم و خالاتكم و بنات الاخ و بنات الاخت ( نساء 23 )

اين چند زنى كه در اين آيه اصنافشان ذكر شده است زنانى هستند كه بر حسب نسب ازدواج با آنها، حرام است ، و اين محرمات نسبى هفت صنفند:

1_ مادران .

2_ دختران .
3- خواهران

 4- عمه ها

5_ خاله ها

6_ دختران برادر

7_ دختران خواهر.
اما صنف اول : يعنى مادران عبارتند از زنانى كه ولادت انسان به آنان منتهى مى شود، و نسب آدمى از راه ولادت به آنان متصل مى گردد، حال چه اين كه آن زن آدمى را بدون واسطه زائيده باشد، و يا با واسطه ، مانند مادر پدر،كه اول پدر را به دنيا آورد، و سپس ‍ ما از آن پدر متولد شديم و يا مادر مادر، كه اول مادر ما را به دنيا آورد سپس مادر ما، ما را بدنيا آورد و يا با چند واسطه مانند مادرانى كه جد، از آنان متولد شده اند.

بعضى از جوانان عزيز به اين گمان هستند كه اگر ازدواج كنند درآمد و امرار معاش آنها در زندگى كم خواهد شد. جواب اين گروه را امام صادق عليه السّلام از قول رسول خداصلّى اللّه عليه و آله چنين مى فرمايد: (اگر فقير و ندار هستيد ازدواج كنيد كه خداوند عزيز به فضلش شما را ثروتمند مى كند.) و قرآن كريم هم در اين باره مى فرمايد: (ان يكونوا فقراء يغنهم اللّه من فضله) (1) بين غلامان و كنيزان نيكوكار خود ازدواج برقرار كنيد، اگر فقير باشند خداوند آنها را غنى مى كند. پس كسى كه از ترس فقر ازدواج نكند به درستيكه به خداوند عز و جل بدگمان شده است (2)درباره رزق و روزى بندگان داستانى را اشاره مى كنيم :
خداى مهربان روزى رسان است  
هنگامى كه حضرت موسى عليه السّلام از طرف خداوند مامور گرديد كه به سوى فرعون برود و او را به خداپرستى دعوت نمايد، ناگهان به فكر خانواده و بچّه هاى خود افتاد و به خدا عرض كرد: پروردگارا چه كسى از خانواده و فرزندان من سرپرستى مى كندخداوند به موسى عليه السّلام فرمان داد: عصاى خود را به سنگ بزن موسى عليه السّلام عصاى خود را به سنگى زد. آن سنگ شكست و در درون آن ، سنگ ديگرى نمايان شد. با عصاى خود ضربه ديگرى به آن سنگ سوّم زد و آن را نيز شكست و درون آن كرمى را ديد كه چيزى به دهان گرفته است و آن را مى خورد! حضرت موسى عليه السّلام شنيد كه آن كرم مى گويد: پاك و منزه است خدايى كه مرا مى بيند و سخن مرا مى شنود و به جايگاه من آگاه است و به ياد من است و مرا فراموش نمى كندبه اين ترتيب موسى عليه السّلام دريافت كه خداوند عهده دار رزق و روزى بندگان است و با توكّل بر او كارها سامان مى يابد (3)

پی نوشتها:

1- سوره نور، آيه 32.
2- تفسير لاهيجى ، ج 3، ص 283 و كافى ، ج 5، ص 330، حديث 5.
3- تفسير روح البيان ، ج 4، ص 97 - 96.

منبع: کتاب رهگشاى جوانان

يكي از موضوعات مربوط به حضرت مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف) که همواره مورد توجه واقع شده، زندگي شخصي و خانوادگي آن حضرت است.

اين‌که آن حضرت ازدواج کرده است يا نه؟ اگر ازدواج کرده است، آيا فرزند يا فرزنداني دارد يا نه؟ اگر چنان چه داراي فرزند است، در کجاي اين کرة خاکي و چگونه زندگي مي‌کنند؟ فقط بخشي از پرسش‌هايي است که در موضوع ياد‌شده مطرح شده است. البته معمولاً با پاسخ‌هاي نه چندان يکنواخت و همسو مواجه بوده است.
همان‌گونه كه پيش از اين نيز ياد شد، سرّ بودن پنهان‌زيستي حضرت مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف) بسياري از چگونگي‌هاي زندگي آن حضرت را در هاله‌اي از ابهام و اختلاف ديدگاه، قرار داده است.
از آن‌جا که روايت صريح و روشني در اين‌باره در دست نيست و روايت‌هاي موجود نيز ديدگاه‌هاي مختلفي را ارائه مي‌كنند، دو ديدگاه متفاوت بين دانشمندان شيعه پديد آمده است...