چندي پيش خبري مبني براين که ايجاد مراکز رسمي همسريابي پس از گذشت ۳ سال قرار است محقق شود، منتشر شد. طبق اين خبر، آيين نامه ايجاد مراکز رسمي- تخصصي ازدواج و همسرگزيني تدوين شده است که براي تصويب نهايي به هيئت دولت ارسال مي شود. به گفته متوليان امر هدف از ايجاد اين مراکز برخورد با مراکز غيرقانوني همسريابي و جلوگيري از تخلفات آن اعلام شد. طبق بندهايي از اين آيين نامه اين موسسه ها به صورت حضوري و غيرحضوري خدمات خود را ارائه مي دهند و آقايان و خانم ها مي توانند از طريق سايت اطلاعات داوطلبان براي انتخاب همسر همتا و هم تراز خود اقدام کنند.
دکتر غلامرضا کبرياقاسمي مدرس دانشگاه و مشاور خانواده به عنوان يکي از تدوين کنندگان اين آيين نامه در گفت وگو با خراسان از سامان دادن آشفتگي هاي امر ازدواج در شرايط فعلي به عنوان يکي از اهداف اصلي تدوين کنندگان اين آيين نامه اشاره مي کند و مي گويد: هم اکنون بسياري از جوانان معيار و ملاک مشخصي براي ازدواج ندارند و مهم ترين وظيفه اين مراکز به عقيده من تعيين معيار و ملاک براي ازدواج جوانان است. البته بديهي است در کوتاه مدت اين مراکز با چالش ها و مشکلاتي روبه رو خواهند شد اما در طول زمان اين مشکلات رفع مي شود. بنابراين بايد تلاش کنيم معيار و شاخص صحيحي در اختيار جوانان قرار دهيم تا ازدواج موفقي داشته باشند. تجربه نشان داده است جوانان به ارائه خدمات اينترنتي روي خوش نشان مي دهند و از سايت هاي مجاز همسريابي استقبال و سوالات خود را درباره موضوع ازدواج با کارشناسان مطرح مي کنند.وي با تاکيد بر اين که مهريه هاي سنگين، شرايط ضمن عقد، گرفتن حق طلاق و ... حاصل نداشتن معيار و ملاک در امر ازدواج است، تصريح مي کند: اگر دختر و پسر براساس شناخت کافي و تعامل صحيح ۲ خانواده با هم آشنا شوند و ازدواج کنند ديگر نيازي نيست که از اهرم هايي مثل مهريه هاي سنگين براي بقاي زندگي مشترک استفاده کنند. نکته اين جاست که اگر شاخص و معيار و انگيزه کافي براي ازدواج وجود داشته باشد، بهانه هايي مثل وجود امکانات براي شروع زندگي رنگ مي بازد. پرواضح است که در گذشته پدران و مادران ما با حداقل ها و کمترين امکانات رفاهي و مالي زندگي مشترک خود را شروع کردند و زندگي خوبي داشتند اما جوانان امروز با انواع امکانات وارد زندگي مشترک مي شوند اما از آن جا که معيار مشخصي براي ازدواج ندارند، به سرعت به بن بست مي رسند.بنابراين تاکيد مي کنيم که اگر جوان انگيزه کافي براي ازدواج داشته باشد و بداند از ازدواج چه مي خواهد بدون ترديد موفق مي شود. هم اکنون حاشيه هاي ازدواج بر اصل آن غلبه پيدا کرده و مشکل اين جاست که اصل را فراموش کرده ايم.
ازدواج اينترنتي در کشور ما تحت عناوين مختلف از جمله تحت لواي مراکز همسرگزيني و مشاوره ازدواج محکوم به شکست و مردود است.دکتر مصطفي اقليما رئيس انجمن علمي مددکاري اجتماعي ايران در گفت وگو با خراسان با بيان اين مطلب به خراسان مي گويد: تعيين ضابطه، ملاک و معيار براي ازدواج جوانان در حد نظريه در مراکز مشاوره امکان پذير است اما تطبيق دادن آن با خواسته ها و نيازهاي متفاوت جوانان امري محال است. به اين ترتيب ازدواج اينترنتي و آشنايي ۲ جوان براي ازدواج از اين طريق محکوم به شکست است. حتي در دنيا که سال هاست اين بحث راه افتاده است، ازدواج اينترنتي محبوبيتي ندارد و مردم از آن استقبال نکرده اند.در اين مراکز نمي توان افراد را پس از آشنايي کنترل کرد و تعهدي وجود ندارد که افراد با صداقت کامل خود را معرفي کنند. دکتر اقليما با رد اين نظريه که عده اي از جوانان به دليل نبود واسطه مجرد مانده اند و نتوانسته اند همسر مناسب خود را پيدا کنند، تصريح مي کند: آن زمان که دخترها براي معرفي به خواستگار نياز به واسطه داشتند، گذشته است زيرا دختر امروز ما ۱۰سال بيرون از خانه درس مي خواند و بعد تعداد زيادي از آنها راهي مراکز دانشگاهي مي شوند و ادامه تحصيل مي دهند. بنابراين دختر امروز در خانه نيست که براي ازدواج به واسطه نياز داشته باشد. به گفته دکتر اقليما به نظر مي رسد هدف از تاسيس اين مراکز نه حل مسئله بلکه پاک کردن صورت مسئله است؛ زيرا فقط باعث مي شود چند سالي عده اي سرگرم موضوع شوند و سپس چيزي از اهداف و نتيجه کار اين مراکز باقي نخواهد ماند وچه بسا تبعات آن بيشتر از مزايا باشد وبر ناهنجاري هاي موجود از جمله روابط نامشروع ودوستي هاي پنهان با جنس مخالف بيفزايد . راه اندازي اين مراکز شبيه راه اندازي مراکز کاريابي است که گفته مي شد مي تواند براي افراد بيکار، کار پيدا کند. در صورتي که يک فرد متخصص هرگز نمي تواند از اين طريق کار موردنظر خود را بيابد. رئيس انجمن علمي مددکاري اجتماعي ايران تاکيد مي کند: وقتي کار و درآمد وجود داشته باشد، فرد خود احساس نياز مي کند و به دنبال ازدواج مي رود. بنابراين به متوليان امر ازدواج توصيه مي کنيم ازدواج را که يک امر شخصي و خصوصي است به خود افراد محول کنند. به عبارتي ازدواج، شرايطي دارد که وقتي فراهم شود فرد بدون واسطه و توصيه انجام مي دهد و مشکلي هم پيش نمي آيد. مشکل زماني به وجود مي آيد که فکر مي کنيم با تاسيس مراکز همسرگزيني و مشاوره ازدواج مي توانيم جوان را به سمت ازدواج سوق دهيم و مشکلات او را کم کنيم. در صورتي که مشکل بيکاري، نبود امنيت شغلي و تورم را هيچ مشاوري نمي تواند رفع کند. بنابراين بهتر است مسئولان و متوليان امور جوانان در کشور کار خود را انجام دهند و زمينه هاي اشتغال و کار 1.5 ميليون دانش آموخته مقطع کارشناسي دانشگاه ها را فراهم کنند و بعد ببينند که جوانان چطور خود اقدام به ازدواج مي کنند. در هيچ کجاي دنيا دولت ها کاري به ازدواج ندارند و با فراهم کردن شرايط زندگي متوسط براي بيشتر مردم، توليد کار، امنيت شغلي و تامين اجتماعي و فراهم کردن حداقل امکانات زندگي براي طبقه متوسط تلاش مي شود افراد يک زندگي معمولي بدون دردسر داشته باشند.بديهي است که موانع ازدواج يکي از دغدغه هاي اصلي کارشناسان و متوليان امور جوانان در کشور است و تاسيس مراکز همسريابي يا اقداماتي مشابه آن به قصد برطرف کردن موانع ازدواج يا شناسايي آن انجام مي شود اما اين که اين مراکز در برطرف کردن موانع ازدواج تا چه حد موفق عمل مي کنند موضوعي است که فقط با گذشت زمان روشن خواهد شد.
هيچ تضمين و تعهدي براي آينده ازدواج هايي که در مراکز همسرگزيني و مشاوره ازدواج شکل مي گيرد، وجود ندارد. دکتر کبريا قاسمي، مدرس دانشگاه با بيان اين مطلب به خراسان، مي گويد: نمي توان به اين مراکز بيش از حد خوش بين بود. هدف فقط اين است که به دختران و پسراني که به دلايلي از چرخه ازدواج دور افتاده اند، به نحوي کمک شود تا فرصت ديده شدن پيدا کنند. به عقيده وي به جاي نگران بودن درباره نتيجه ازدواج هاي شکل گرفته در اين مراکز بهتر است به فکر فرهنگ سازي باشيم. در گذشته ازدواج هاي سنتي - فاميلي رواج داشت و هم اکنون ازدواج هايي که بر اساس ظواهر و ماديات انجام مي شود، رواج پيدا کرده است. تمام آسيب هايي که به خانواده امروزي ايران وارد شده از ناحيه همين نوع ازدواج هاست و اين امر به علت نبود ملاک و شاخص هاي صحيح در زمينه ازدواج رخ داده است. ما اميدواريم با تاسيس اين مراکز به ايجاد فرهنگ صحيح ازدواج کمک کنيم و آشفتگي هاي ازدواج را سامان دهيم و بگوييم چه کسي با چه شرايطي مي تواند چه فردي را انتخاب کند و زندگي موفقي داشته باشد که اين کار به نظر کار بزرگي مي آيد.
