خانه مهر

چند سالي مي شود كه بحث نرخ طلاق در كشور به يك آمار نگران كننده تبديل شده است اگرچه آمار درست و دقيقي موجود نيست ولي به هر حال وقتي در همين آمار كمي دقيق مي شويم در جزئياتش به علل باور نكردني برمي خوريم؛ علت هايي كه دين ما برايش بهترين دستورات را دارد اما... طبق گفته مدير بخش روانپزشكي سازمان پزشكي قانوني كشور 50 تا 60 درصد طلاق ها به علت مشكلات و اختلالات جنسي است و در حال حاضر براي حل اين مشكل بزرگ اجتماعي هيچ برنامه و هيچ سازماني مسئوليتي در كشور ايفا نمي كند. اين آمار را همين جا نگه داريد تا نگاهي بيندازيم به آش شلم شورباي آموزش هايي كه قبل و بعد از ازدواج در خصوص مسائل زناشويي در اختيار جوانان قرار مي گيرد. ناگفته نماند كه به صورت زيرميزي(!) بسته هاي آموزشي فراواني به دست مردم مي رسد كه هيچ وقت هم نه جواب طالبانش را مي دهد و نه كم كاري مسئولان و نهادهاي مرتبط را توجيه مي كند. خود ما هم در تهيه اين گزارش دستمان عجيب بسته بود و مي دانستيم جز »كيهان« جاي ديگري نمي توان اين هشدارها را داد، چه براي متوليان و چه براي هم نسلان خودمان.
روايت اول
كلاس هاي فوق حرفه اي
كلاس هاي فرماليته براي يك فرم!
احتمالا تمام آنهايي كه مهر ازدواج در شناسنامه هايشان خورده است خاطراتي در مورد روز آزمايشگاه و كلاس هاي آموزشي كه قرار است در چند دقيقه(!؟) آنها را با مسائل ريز و درشت زناشويي آشنا كند، دارند. البته بماند كه آخرين تحقيقات خبرنگار ما نشان مي دهد كه برخي از مراكز كلا عطاي برگزاري كلاس را هم به لقايش بخشيده اند و بعد از سالم بودن آزمايش بدون برگزاري كلاس مهر تاييد براي جاري شدن صيغه عقد را مي زنند. خب لابد نيازي نيست اصلا! نظارت هم كه در اين گونه مسائل حكم كشك توي سالاد را دارد، اصلا معنا ندارد!
اما اينجا يك آزمايشگاه ازدواج است در شمال تهران. زوجي براي ثبت نام نوبت شان مي شود خانم مسئول مي گويد: «خانم قبلا ازدواج كرده، نياز به كلاس آموزشي نيست آزمايش ها را كه داديد فردا براي جواب بياييد.» خلاصه به نوبت،
زوج هاي جوان براي آزمايش مي روند و بعد از اينكه تمام زوج هاي جوان آزمايش دادند راهي كلاس هاي مشاوره ازدواج
مي شوند. كلاس هاي مشاوره معمولا بين نيم تا يك ساعت برگزار مي شود البته در بيشتر مراكز به صورت كاملا مجزا. خيلي ها با اكراه سر كلاس ها حاضر مي شوند. برخي ها غر هم مي زنند.
20 دختر جوان در يك كلاس دور هم جمع شده اند كه خانم دكتر مربوطه برايشان برخي مسائل را تشريح كند. در يك كلاس ديگر هم آقايان دور هم جمع شده اند. فيلمي در كلاس پخش مي شود كه نه سر دارد و نه ته! برخي ها خنده شان گرفته. برخي ها با موبايل بازي مي كنند برخي ها با هم حرف مي زنند و... بالاخره سر و ته فيلم هم مي آيد و حال نوبت به خانم دكتر است كه براي جمع صحبت كند. انگار جو اين كلاس ها برايش عادي شده است پشت سر هم و تند تند مطالبي را مثل اپراتور 118 كه همه چيز را ضبط شده براي ملت پخش مي شود، مي گويد وكلاس تمام مي شود. در پاسخ به اين همه احساس مسئوليت و تكليف اجتماعي، كسي سوال خاصي هم ندارد كه بپرسد. همه دنبال اين هستند كه برگه امضا شده شان را بگيرند و بروند دنبال زندگي شان!
دختر جواني كه نفر اول از كلاس بيرون مي آيد در مورد كلاس مي گويد: «من كه هيچي نفهميدم خودم اطلاعتم بيشتر از چيزهايي است كه اين خانم دكتر گفت. فكر مي كنم برگزاري اين كلاس ها از سرباز كردن است و فقط وقت مردم را هدر مي دهند!»
كلاس خانم ها زودتر به پايان رسيده عروس خانم ها در راهروها منتظرند كه كلاس آقايان به پايان برسد بالاخره كلاس آقايان هم تمام مي شود و از كلاس بيرون مي آيند در مسير خروج از كلاس پسري به دختري كه همراهش است
مي گويد: وقت تلف كردن بود هيچي نداشت؛ تازه چند نفر چندتا سوال از مدرس كلاس پرسيدند بلد نبود جواب بدهد!
چهره ها بعد از ساعتي معطلي خوشحال به نظر مي رسد كسي از كيفيت و كميت كلاس حرفي نمي زند. آنهايي كه هنوز مراحل اول آشنايي شان است و شرم دارند از همديگر، آرام و بي صدا آزمايشگاه را ترك مي كنند و آنهايي كه از دوره آشنايي شان بيشتر گذشته ريز ريز با هم مي خندند و از آزمايشگاه بيرون مي روند...
اما جالب است كه در يك اظهار نظر متفاوت، دكتر حوريه شمشيري ميلاني، متخصص زنان و زايمان و public health، درباره مطالب مرتبط با بهداشت جنسي ارائه شده در كلاس هاي مشاوره قبل از ازدواج گفته است: «بر اساس مطالعاتي كه در اين زمينه انجام شده است كيفيت اين كلاس ها مناسب نيست و بر اساس اين مطالعات پيشنهاد داده شده است كه سطح كيفي اين
دوره ها ارتقا يابد. من خودم بشخصه در اين دوره ها حضور نداشته ام، اما بر اساس اطلاعاتي كه در اين زمينه دارم مطلع هستم كه تنها در مورد تنظيم خانواده و مسائل مرتبط با بارداري به زوج هاي جوان نكته هايي گفته مي شود، چون جلسات به شكل جمعي برگزار مي شود در مورد ديگر مسايل صحبت نمي شود.
روايت دوم
شرمندگي ارمغان سكوت
وقتي راجع به موضوعي در هيچ محلي حرفي زده نشود، مطمئنا شما اگر مستقيم با همان موضوع سروكار داشته باشيد، رسما يا بايد بي خيال موضوع شويد و يا با يك احساس گناه وحشتناك آن را مطرح و بدنبال پاسخ باشيد... احتمالا بارها در داروخانه ها با افرادي مواجه شده ايد كه وقتي براي خريد محصولي خاص مراجعه مي كنند تمام صورتشان را شرم مي گيرد و آنقدر صبر مي كنند تا همه بيرون بروند و يا خيلي داروخانه خلوت شود و آنگاه اقدام به خريد كنند. اين آدم ها معمولا با
بخش هاي ممنوعه
داروخانه ها(!؟) سر و كار دارند و آنقدر آرام حرف مي زنند كه متصديان داروخانه با لب خواني مي توانند حدس بزنند كه منظورشان چيست. نكته جالب در اين خصوص اين است كه اين افراد دنبال چيزهايي هستند كه در همان كلاسهاي آموزشي با صداي بلند به ملت مي گويند، اما فقط در همان كلاس هاي آموزشي كه خيلي اوقات اصلا برگزار نمي شود!
فروشنده يكي از داروخانه ها به درخواست هاي برخي از خريداران اشاره مي كند و مي گويد: «برخي از مشتريان قبل از خريد مي پرسند كه كيسه مشكي داريم يا نه؟ برخي ديگر نيز تاكيد دارند كه حتما محصولي كه خريداري كرده اند در كاغذ بسته بندي شود. برخي هم آن را زير پيراهن خود پنهان مي كنند. برخي ها هم با اينكه كلي سوال دارند اما ترجيح
مي دهند سريع تر از محيط بيرون بروند تا كسي متوجه خريد آنها نشود!
اما در كنار تمام ممنوعه هاي داروخانه ها چند ماهي است كه يك لوح فشرده با محتواي آموزش مسائل زناشويي با مجوز وزارت بهداشت روانه داروخانه ها شده است كه در روزهاي اول ورود به داروخانه ها با توجه به تبليغات جذابش طرفداران ريادي پيدا كرد. لوح فشرده «آشناي محبوب» قرار بود گنجينه سودمندي باشد براي زوج هاي جوان جهت افزايش دانش آنها در خصوص مسائل پس از ازدواج البته بماند كه با توجه به تعداد محدود اين لوح فشرده در همان روزهاي اول اين مجموعه در شهرهايي مثل تهران ناياب شد.
بنا بر گفته مسئولان در هر سال حدود 900 هزار ازدواج رخ
مي دهد كه تقريبا يك ميليون و 900 هزار نفر را در برمي گيرد كه تمام اين افراد نياز به يك حداقل دانشي در خصوص مسائل زناشويي دارند. اگر در نظر بگيريد كه تنها 60 هزار سي دي آشناي محبوب در سطح جامعه پخش شده باشد دايره كمي از اين افراد را در بر
مي گيرد كه طبيعتا جوابگوي اين تقاضا نيست.
اين سي دي آموزشي كه عنوان اولين محصول فرهنگي رسمي با مجوز وزارت بهداشت را يدك مي كشد شامل آموزش هاي هنگام ازدواج باسرفصل هايي همچون روابط زناشويي، روابط عاطفي اجتماعي، تنظيم خانواده و بيماري هاي قابل پيشگيري در روابط زوجين است كه البته شباهت هايي را با بسته آموزشي خود وزارت بهداشت نيز دارد.
طبق مشاهدات صورت گرفته و به گفته مسئولان از «آشناي محبوب» استقبال زيادي شده است و مردم در هنگام خريد مجبور به استفاده از زبان ايما و اشاره نبوده اند. اما زماني كه كمي در كيفيت اين بسته آموزشي دقيق مي شويم با توجه به نياز جامعه متوجه نقص هاي فراوان آن مي شويم. اين نقص ها در كلام برخي از دكتران داروساز و داروخانه دارها بيشتر نمود پيدا كرده است. دكتر هومن مراد زاده در مورد اين سي دي مي گويد: «مشتريان زيادي براي خريد اين سي دي به ما مراجعه كردند كه نشان از نياز مردم به دانستن است اما به نظر خود من اين سي دي ممكن است پايه اول و خوبي براي شروع آموزش هاي قبل از ازدواج باشد اما اصلا كافي نيست.
روايت سوم
چه مي كنند اين مسئولان!
مركز امور زنان و خانواده چند وقتي است كه تلاش عجيبي(!) دارد تا كتاب «روانشناسي ازدواج و شكوه همسرداري» كه به سفارش اين مركز و توسط دكتر غلامعلي افروز ـ رئيس سازمان نظام مشاوره و روانشناسي كشور ـ تدوين شده را وارد سيستم آموزشي كند و حتي به دنبال جايگزيني اين كتاب به جاي كتاب «تنظيم خانواده» نيز بود. اما در نهايت رئيس مركز امور زنان و خانواده از پيگيري براي ارائه اين كتاب به عنوان يك واحد اختياري در دانشگاه ها در سال تحصيلي 90ـ91 خبر داد.
هشت فصل از اين كتاب 10 فصلي، به فلسفه ازدواج، اصول و معيارهاي انتخاب زوج و ويژگي هاي شخصيتي دو طرف اختصاص دارد. دكتر افروز در اين بخش ها هدف از ازدواج را از ديدگاه روانشناسي و آيات و رواياتي كه در اختيار داريم، بررسي مي كند.
فصل بعدي هم به مسائل نحوه رابطه و رفتار با همسر مي گذرد. در جايي نيز دكتر افروز تاكيد
مي كند كه بايد براي همسرت جاذبه هاي زباني و رفتاري و ظرافت هاي احساسي و محبتي داشته باشي و هر جور كه شده هوايش را داشته باشي! فصل آخر هم به «فرزندآوري و فرزندپروري» از ديدگاه روانشناسي مي پردازد. حال و هواي كتاب تا حدود زيادي امروزي است و دكتر افروز به واسطه ارتباط مستمر با دانشجويان و نسل جوان، نكات و مسائلي را كه از بعد رواني در قضيه ازدواج با آنها درگير هستند، مطرح مي كند.
اما با وجود كش و قوس هايي كه هنوز بر سر تدريس يا عدم تدريس اين كتاب وجود دارد مسئولان مرتبط با مسئله آموزش هاي قبل از ازدواج دائما از افزايش ساعت آموزش حرف مي زنند و از بسته هاي ويژه اي كه قرار است براي
زوج هاي جوان معجزه كند، صحبت مي كنند. به عنوان مثال در يك طرح پيشنهادي گفته شده است كه بخشي از آموزش هاي مورد نياز زوج هاي جوان به صورت حضوري و براي بخش ديگر مطالبي در اختيار زوجين قرار مي گيرد. به اين ترتيب زماني كه زوجين عقدنامه را دريافت مي كنند به شكلي مشخص
مي شود كه زوجين اين مطالب را خوانده اند.
از سوي ديگر چندي پيش معاون اداره تنظيم خانواده و جمعيت وزارت بهداشت اعلام كرد پيش از اين زمان
آموزش هاي قبل از ازدواج كمتر از يك ساعت بود كه اكنون به دو ساعت ارتقا يافته است. در ادامه برنامه نيز با قوي تر كردن مباحث آموزشي و وارد كردن يكي - دو عنوان ديگر به اين مباحث آموزشي، آموزش هاي قبل از ازدواج را به حدود 5/3 تا 4 ساعت افزايش خواهيم داد. به عبارتي مسئولان محترم متوجه شده اند كه مي توان به فردي كه مثلا 27 سال سن دارد و تا كنون اكثر اطلاعاتش در اين حوزه را اينترنت عزيز و پاك(!) دريافت كرده، با 4 ساعت همه چيز را آموخت و به همه سوالاتش پاسخ داد و خلاص!
زندگي با طعم تابو
دكتر حوريه شمشيري
مي گويد: «هميشه آگاهي بهتر از جهل است. حتي در مورد كودكان نيز اين مورد صدق
مي كند. ناداني باعث مي شود در دره و چاه بيفتند. وقتي افراد آگاهي داشته باشند مراقب سلامتي خود و شريك زندگي خود هستند براي همين آموزش مهم ترين كار در اين زمينه است.
وي معتقد است كه بايد براي جوانان دوره هاي آموزشي گروهي برگزار شود و در جهت آگاهي آنان قدم برداشت. در حال حاضر حتي سايت هاي آموزشي در اين زمينه فيلتر مي شوند و نوجوانان گاهي با استفاده از فيلتر شكن وارد سايت هايي در اين زمينه مي شوند كه داراي نكات غيراخلاقي نامناسب هستند، در صورتي كه اگر اين اطلاعات از راه درست و توسط كارشناسان دلسوز آموزش داده شود، براي نوجوانان و جوانان مفيد واقع مي شود...در فيلم مستندي نوجواني را ديدم كه صورتش را شطرنجي كرده بودند و مي گفت: «چرا كسي به من نگفت ايدز چيست؟» اين حرف جواب تمام سوال هايتان را مي دهد. آموزش حق جوانان است و بايد به آنها آگاهي هاي لازم را ارائه كنيم.
بنظر مي رسد با توجه به آنچه كه گفته شد كسي در اهميت آموزش مسائل جنسي به جوانان شك و ترديدي ندارد اما روايت اين مسئله مهم آنقدر در پستوها و كشوي ميز سازمان ها و نهادهاي مختلف خاك خورده است كه هنوز نمي توان به درستي به اين نتيجه رسيد كه كدام اقدام سودمند بوده است و كدام يك نادرست؟ آيا واقعا افزايش ساعت كلاس آموزشي آن هم كلاس هايي كه جذابيتي براي زوج هاي جواني كه هنوز در مورد روابط زناشويي چيز درستي نمي دانند، مي تواند در حل مشكلات جوانان موثر باشد؟ آيا سي دي هاي آموزشي قابليت پاسخگويي به تمام مشكلات را خصوصا در مناطق محروم كشور دارد؟ آيا با اين برنامه ها و طرح ها مي توان با حجم انبوه تبليغات و شبكه هاي ماهواره اي كه در خصوص مسائل جنسي موضوعات درهم و برهم و خلاف واقعيت و نمايشي را به جوان ايراني عرضه مي كنند مقابله كرد... چه زماني بايد تابوهاي اينچنيني كه براي نسل آينده ما بسيار مهم و حياتي است به شكل كارشناسي و اصولي شكسته شود.
دست هاي آلوده
وقتي موضوعي به صورت يك تابوي ابدي در جامعه معرفي شود، دست هاي نامرئي و آلوده اي كه اغلب هدفي جز پركردن جيب شان ندارند، وارد كار ميشوند. وقتي آگاهي درستي از درك مفهوم ارتباط وجود ندارد، تخيلات عده اي سودجوي كثيف، مرجع فكري و عملي جوان هايي مي شود كه تشنه دانستن هستند. اين مي شود كه درمان هاي بيهوده و دعواهاي بيهوده تر زندگي زوج هاي جوان را تهديد مي كند. آنها اطلاعات غلطي دريافت كرده اند و بر مبناي آن زندگي و زوج خود با آن اطلاعات تطبيق مي دهند... تصورات غلط، تبليغات كثيف ماهواره اي، زياده خواهي هايي كه تنها و تنها يك سرچشمه دارد و آن هم كم تقوايي است در كنار نبود مرجع مطمئن و قابل اعتماد براي پاسخ به سوالات، باعث شده دكان برخي سوداگران آرامش و خوشبختي زندگي زوج هاي ايراني كه در منابع ديني مي توانند پاسخ بسياري از سوالات خود را دريافت كنند و بدانند كه «زندگي» تنها و تنها تطبيق با سكانس هاي ساختگي فيلم هاي هاليوودي و باليوودي نيست؛ آنها خودشان هم مي دانند كه به بن بست اخلاقي رسيده اند حالا آنها بشوند مرجع و الگوي زندگي ما؟! جوان ايراني بايد بداند راه خوشبختي از مسير دين داري عاقلانه مي گذرد و مسيرهاي فرعي و ميان برهاي ناامن هرگز كسي را به سلامت به مقصد نرسانده است. برخي اساتيد اخلاق، برخي منبري هاي جوان و برخي ناشران فهيم كشور، تجربيات و پاسخ به سوالات مرسوم جوانان را در قالب سي دي، سايت و كتاب منتشر كرده اند، كافي است كمي جست وجو كنيد و مطمئن هايش را تهيه كنيد، فقط يادتان باشد كه دوباره دستورات ديني را و تذكرات ائمه(ع) را با زياده خواهي هاي خود تطبيق ندهيد.

منبع: روزنامه کیهان